Oddaliśmy hołd poległym

Dziś (17 września 2019) przypada 80. rocznica napaści Związku Sowieckiego na Polskę.

 

Oficjalne uroczystości związane z rocznicą odbyły się w niedzielę, 15 września, w Kościele pw. Chrystusa Króla w Iłowej. Wzięli w nich udział przedstawiciele Koła Sybiraków z Iłowej i Czyżówka a także Burmistrz Paweł Lichtański, radni, mieszkańcy gminy, dyrektorzy placówek oświatowych oraz młodzież.

Zebrani oddali hołd milionom obywateli polskich, ginących w katowniach Gestapo, mordowanych przez NKWD, wywożonych do niemieckich obozów koncentracyjnych i deportowanych w głąb ZSRS do łagrów oraz na zsyłkę.

Po wybuchu II wojny światowej wojska ZSRS wkroczyły do Polski 17 września 1939 r. Na wschodnich obszarach II Rzeczypospolitej rozpoczęła się okupacja sowiecka. Wtedy też nastąpiły największe masowe deportacje polskiej ludności. Wśród wysiedlonych byli głównie urzędnicy państwowi, nauczyciele, policjanci, wojskowi i żołnierze straży granicznej. Na listy osób przeznaczonych do wywózki wpisywano całe rodziny, w tym bliskich jeńców przebywających w sowieckiej niewoli. Działania te miały wyeliminować wszystkich, którzy mogli potencjalnie zagrozić wprowadzeniu na tych ziemiach władzy radzieckiej. Pierwsze wywózki rozpoczęły się w nocy z 9 na 10 lutego 1940 roku.

Kolejne odbyły się wiosną i latem 1940 i 1941 roku. Główne miejsca zsyłki to Półwysep Kola, rejon Archangielska, Wyspy Sołowieckie, Workuta, Republika Komi, Ural, Norylsk, Jakuck, Irkuck, Władywostok, Krzywy Róg, Marganiec, Zaporoże, Kołyma, Czukotka, Magadan, obszary Kazachstanu, Tadżykistanu, Uzbekistanu, okolice Chabarowska, Taszkientu, Tobolska. Wielotygodniowa podróż odbywała się  w niezwykle trudnych warunkach. Wiele osób zmarło z powodu pragnienia, głodu, zimna czy upałów. Ludzie na zesłaniu nie mieli żadnych praw, poddawani byli inwigilacji i indoktrynacji, musieli ciężko pracować, często bez wynagrodzenia i sami zorganizować sobie codzienne warunki życia.

Następne aresztowania i wywózki Polaków miały miejsce w 1945 roku po wkroczeniu Armii Czerwonej na teren Polski oraz w czasach stalinowskich w latach 1945-1956. Wywieziono wtedy Polaków z Ukrainy, Białorusi i Litwy. Szacuje się, że w głąb ZSRS po 17 września 1939 r. deportowano około 2 mln obywateli polskich.

Syberia – to tragiczna nuta
Z daleka echem wraca czas.

Kołyma, Kola i Workuta –
Tam wspólny los połączył nas …

Stanisława Wiatr- Partyka „Pieśń Sybiraków”